OptimalisatieTool

Het OptimalisatieTool is een ruimtelijk-expliciet rekenmodel dat wordt gebruikt voor het oplossen van ruimtelijke optimalisatievraagstukken.

Unieke kenmerken van deze tool zijn: 

  1. Het tool is in staat om een grote hoeveelheid gebieden,  of rastercellen, simultaan door te rekenen. Bijgevolg kan er op een zeer hoge resolutie gerekend worden;
  2. Het OptimalisatieTool kan een grote set aan ruimtelijke criteria inzetten om oplossingen te toetsen op hun kwaliteit. Typisch worden ruimtelijke criteria ingevoerd als kaartlagen of worden ze tijdens de optimalisatie-iteraties berekend aan de hand van de GDX-scripting tool.

Het OptimalisatieTool werkt op basis van een heuristische zoekmethode en maakt gebruik van een Genetisch Algoritme om de optimalisatie uit te voeren. Optimale resultaten kunnen uitgedrukt worden in termen van multicriteria utitiliteitsvergelijkingen, het Pareto fronts, enz. Deze optimalisatiemethoden zijn snel in te bouwen in verschillende toepassingen, mits  een stukje ontwikkelwerk .

De OptimalisatieTool bestaat typisch uit drie modules:

Voordelen

De belangrijkste voordelen van het OptimalisatieTool zijn:

  • Het tool is in staat om complexe ruimtelijke optimalisatievraagstukken op te lossen, die erg rekenintensief zijn en op een relatief snelle manier. 
  • Het OptimalisatieTool gebruikt in zijn berekeningen het ruimtelijke allocatiemechanisme van het RuimteModel, waarbij wordt rekening gehouden met de onderlinge en afstandsgevoelige wisselwerking van landgebruiksfuncties en activiteiten in de ruimte. 
  • Het OptimalisatieTool maakt gebruik van de GDX scripting tool om ‘on-the-fly’ complexe ruimtelijke indicatoren aan te maken en door te rekenen die als criterium gelden voor een optimalisatievraagstuk

Toepassingsgebieden

Het OptimalisatieTool kan worden ingezet  voor elk ruimtelijk optimalisatieprobleem, met name allocatie- en inplantingsvraagstukken, waarin een afweging wordt gemaakt met betrekking tot het invullen van de ruimte. Het gaat met name om complexe ruimtelijke optimalisatieproblemen waarin een veelheid van gekoppelde aspecten aan de orde zijn en waarin erg verschillende en vaak tegenstrijdige belangen spelen. 

Het OptimalisatieTool kan oplossingen leveren die als ’globaal’ optimum gelden, of met andere woorden het best haalbare rekening houdende met de verschillende standpunten. Door deze eigenschappen is het OptimalisatieTool uitermate geschikt om in te zetten voor de ondersteuning van participatief overleg, waarbij de belangen van verschillende stakeholders met elkaar verzoend moeten worden. 

VITO levert voor dit type opdrachten ondersteuning aan de belanghebbenden door samen met hen kwantitatieve ruimtelijke criteria te operationaliseren die hun insteek en belang zo scherp mogelijk aflijnt in de ruimte.

Typische voorbeelden van optimalisatievraagstukken die met het OptimalisatieTool kunnen worden behandeld zijn:

  • Het zoeken naar ruimte voor bijvoorbeeld nieuwe bedrijventerreinen die beantwoorden aan voorwaarden zoals ze opgenomen zijn in de ruimtelijke structuurplannen en ruimtelijke uitvoeringsplannen, maar die evenzeer rekening houden met fysische, technische, sociale, economische, en andere beperkingen, belangen en criteria die bepalend zijn voor een uiteindelijke keuze.
  • Het inplanten van natuurdoelen, waarbij enerzijds fysische en ecologische randvoorwaarden zwaar doorwegen, maar anderzijds ook  de socio-economische en maatschappelijke kosten tot een minimum herleid kunnen worden.